today

SQL là gì? Tất tần tật về SQL

Trong thời đại dữ liệu lên ngôi, mọi quyết định kinh doanh đều xoay quanh một câu hỏi: “Data nói gì?”. Từ marketing, vận hành, tài chính đến sản phẩm tất cả đều cần truy cập và phân tích dữ liệu. Và đứng sau phần lớn các hệ thống dữ liệu đó là SQL.

Dù bạn làm Business Analyst, Data Analyst, Developer hay quản lý sản phẩm, việc hiểu SQL giúp bạn không còn phụ thuộc hoàn toàn vào đội kỹ thuật. Bạn có thể tự kiểm tra số liệu, tự xác minh giả thuyết và chủ động trong công việc. Vậy SQL thực chất là gì, và vì sao nó quan trọng đến vậy?
Hãy cùng BAC khám phá trong bài viết dưới đây.

1. SQL là gì?

SQL (Structured Query Language) là một ngôn ngữ tiêu chuẩn được sử dụng để làm việc với cơ sở dữ liệu quan hệ (Relational Database). Nói đơn giản, SQL là công cụ giúp con người “giao tiếp” với hệ thống lưu trữ dữ liệu.

Thay vì đọc từng dòng dữ liệu thủ công, SQL cho phép bạn đặt câu hỏi và yêu cầu hệ thống trả về đúng thông tin bạn cần. Ví dụ: “Danh sách khách hàng trong tháng này?”, “Doanh thu theo từng khu vực?”, “Người dùng nào chưa hoàn tất thanh toán?”

SQL không phải là một phần mềm, mà là một ngôn ngữ được tích hợp trong nhiều hệ quản trị cơ sở dữ liệu phổ biến như:

MySQL
PostgreSQL
Microsoft SQL Server
Oracle Database

Mỗi hệ thống có thể có một số khác biệt nhỏ, nhưng nền tảng SQL vẫn tuân theo một chuẩn chung.

2. SQL hoạt động như thế nào?

Trong hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ, dữ liệu được tổ chức thành bảng (table), gồm:

Cột (column): thể hiện thuộc tính
Dòng (row): thể hiện một bản ghi dữ liệu

Ví dụ, một bảng khách hàng có thể bao gồm các cột như: mã khách hàng, tên, email, ngày đăng ký. Mỗi dòng đại diện cho một người dùng cụ thể.

Khi bạn sử dụng SQL, bạn đang gửi yêu cầu đến hệ quản trị cơ sở dữ liệu. Hệ thống sẽ:

Phân tích yêu cầu
Tìm dữ liệu phù hợp
Trả kết quả về cho bạn

Toàn bộ quá trình này diễn ra trong vài mili giây, kể cả khi hệ thống chứa hàng triệu bản ghi.

3. Công dụng chính của SQL

SQL không chỉ đơn thuần để “xem dữ liệu”. Nó có nhiều chức năng quan trọng trong môi trường doanh nghiệp.

Truy vấn và phân tích dữ liệu

Đây là công dụng phổ biến nhất. SQL giúp bạn:

Lấy danh sách khách hàng theo điều kiện cụ thể
Tính tổng doanh thu theo tháng
Phân nhóm dữ liệu theo khu vực, sản phẩm
So sánh số liệu giữa các thời điểm

Với Business Analyst hoặc Data Analyst, SQL là nền tảng để thực hiện các báo cáo và phân tích định lượng.

Thêm, sửa, xoá dữ liệu

Ngoài việc đọc dữ liệu, SQL còn cho phép cập nhật thông tin trong hệ thống:

Thêm người dùng mới
Cập nhật trạng thái đơn hàng
Xoá dữ liệu không còn hợp lệ

Tuy nhiên, trong môi trường thực tế, quyền thao tác này thường được kiểm soát chặt chẽ để tránh rủi ro.

Thiết kế và quản lý cấu trúc dữ liệu

SQL còn được sử dụng để tạo và chỉnh sửa cấu trúc bảng dữ liệu. Điều này bao gồm:

Tạo bảng mới
Thêm hoặc xoá cột
Thiết lập khóa chính, khóa ngoại
Xây dựng mối quan hệ giữa các bảng

Nhờ đó, dữ liệu được tổ chức một cách logic và có liên kết chặt chẽ, giúp hệ thống hoạt động ổn định và nhất quán.

Kiểm soát quyền truy cập

Trong doanh nghiệp, không phải ai cũng có quyền xem hoặc chỉnh sửa mọi dữ liệu. SQL cho phép quản trị viên:

Phân quyền người dùng
Giới hạn quyền đọc hoặc ghi dữ liệu
Bảo vệ thông tin nhạy cảm

Đây là yếu tố quan trọng trong bảo mật hệ thống.

4. Vì sao SQL vẫn “sống khỏe” sau hàng chục năm?

SQL ra đời từ thập niên 1970 nhưng đến nay vẫn là tiêu chuẩn trong quản lý dữ liệu. Lý do bao gồm:

Tính ổn định và chuẩn hóa cao
Dễ đọc, gần với ngôn ngữ tự nhiên
Khả năng xử lý dữ liệu lớn
Được hỗ trợ bởi hầu hết các hệ thống doanh nghiệp

Dù xuất hiện thêm các mô hình NoSQL hay hệ thống dữ liệu phi cấu trúc, SQL vẫn là nền tảng cốt lõi trong phần lớn tổ chức.

5. SQL và vai trò trong nghề nghiệp

Trong môi trường doanh nghiệp hiện đại, SQL không còn là kỹ năng riêng của lập trình viên. Nhiều vị trí yêu cầu ít nhất khả năng đọc và hiểu truy vấn SQL:

Business Analyst
Data Analyst
Product Owner
Marketing Analyst
Financial Analyst

Việc hiểu SQL giúp bạn:

Kiểm chứng số liệu thay vì phụ thuộc người khác
Giao tiếp hiệu quả với đội kỹ thuật
Tăng độ tin cậy khi trình bày báo cáo
Mở rộng cơ hội nghề nghiệp

Nhiều tin tuyển dụng hiện nay xem SQL là kỹ năng cơ bản, tương tự như Excel trong quá khứ.

6. Ưu điểm và hạn chế của SQL

Ưu điểm và hạn chế của SQL

Ưu điểm

Dễ học ở mức cơ bản
Chuẩn chung toàn cầu
Xử lý dữ liệu có cấu trúc rất hiệu quả
Phù hợp cho báo cáo và phân tích

Hạn chế

Không tối ưu cho dữ liệu phi cấu trúc như hình ảnh, video
Truy vấn phức tạp có thể khó bảo trì
Cần hiểu rõ cấu trúc dữ liệu để sử dụng hiệu quả

7. SQL khác gì so với Excel?

Nhiều người mới bắt đầu thường so sánh SQL với Excel. Thực tế:

Excel phù hợp với dữ liệu nhỏ, thao tác thủ công.
SQL phù hợp với dữ liệu lớn, tự động hóa và môi trường nhiều người dùng.

Nếu Excel là công cụ cá nhân, thì SQL là công cụ cấp độ hệ thống.

8. SQL có khó không?

Ở mức cơ bản, SQL khá dễ tiếp cận vì cú pháp rõ ràng và gần với ngôn ngữ tự nhiên. Tuy nhiên, khi dữ liệu lớn và yêu cầu phân tích phức tạp, bạn cần thêm kiến thức về:

Tối ưu truy vấn
Thiết kế cơ sở dữ liệu
Quản lý hiệu năng

Dù vậy, nền tảng ban đầu không quá khó và hoàn toàn phù hợp với người không chuyên kỹ thuật.

Kết luận:

SQL không chỉ là một ngôn ngữ truy vấn, mà là cánh cửa bước vào thế giới dữ liệu. Khi hiểu SQL, bạn không chỉ biết cách lấy số liệu mà còn bắt đầu hình thành tư duy phân tích, đặt câu hỏi đúng và kiểm chứng bằng dữ kiện thực tế.

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu để ra quyết định, SQL trở thành kỹ năng nền tảng, bền vững và có giá trị lâu dài. Dù bạn đang ở vị trí nào, việc trang bị kiến thức về SQL sẽ giúp bạn chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn và có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong sự nghiệp.

Nếu xem dữ liệu là “tài sản”, thì SQL chính là chìa khóa để khai thác tài sản đó một cách hiệu quả. Hãy theo dõi BAC's Blog để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích nhé!

Nguồn:

https://viblo.asia/p/sql-la-gi-tong-quan-ve-sql-cho-nguoi-moi-1-aNj4vrPo46r

Nhu cầu đào tạo doanh nghiệp

BAC là đơn vị đào tạo BA đầu tiên tại Việt Nam. Đối tác chính thức của IIBA quốc tế. Ngoài các khóa học public, BAC còn có các khóa học in house dành riêng cho từng doanh nghiệp. Chương trình được thiết kế riêng theo yêu cầu của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp giải quyết những khó khăn và tư vấn phát triển.

CÁC KHOÁ HỌC BUSINESS ANALYST BACs.VN DÀNH CHO BẠN

Khoá học Online:

Khoá học Offline:

Tại Tp.HCM:

Tại Hà Nội:

Tham khảo lịch khai giảng TẤT CẢ các khóa học mới nhất

Ban biên tập nội dung - BAC

Click để đọc tiếp

Năng lực cốt lõi của Business Analyst: Một góc nhìn học thuật về kỹ năng nghề nghiệp

Tái định nghĩa bộ kỹ năng của BA dựa trên năng lực tư duy và hành vi thay vì công cụ. Trọng tâm của một BA chuyên nghiệp không chỉ là người ghi chép yêu cầu mà là nhân tố đảm bảo giải pháp tạo ra giá trị thực
Khi Business Analysis không chỉ là một chức danh, mà là một tư duy

Bài viết tái định nghĩa Business Analysis (BA) không chỉ là một chức danh công việc mà là một hệ tư duy (Mindset) giúp thấu hiểu vấn đề và tạo ra giá trị bền vững. Thay vì tập trung vào "output" (viết tài liệu), BA hiện đại hướng tới "outcome" (kết quả thực tế)
Làm sao viết Non-Functional Requirements để Developer thực sự dùng?

BA thường viết nhiều tài liệu, user story được hoàn thành đúng hạn, test case tick xanh toàn bộ. Hệ thống go-live nghe có vẻ hoàn hảo. Nhưng rồi… phản hồi bắt đầu đổ về nhiều vấn đề hơn. Vậy BA cần viết NFR thế nào?
Trong Agile, BA thường viết User Story như thế nào?

Trong môi trường phát triển phần mềm hiện đại, mọi thứ thay đổi nhanh đến chóng mặt. Khách hàng thay đổi nhu cầu, thị trường biến động liên tục, và sản phẩm phải được cải tiến không ngừng. Đó cũng là lý do Agile ra đời và vai trò của BA trong quy trình

Bình luận

Lê Anh Tuấn

Chuyên viên HO - Kỹ thuật Ngân hàng số Eximbank

Tôi là nhân sự thuộc Trung tâm Phát triển CNTT – Khối Ngân hàng số, hiện đang đảm nhiệm vai trò kiểm thử phần mềm (tester). Việc tham gia khóa học Business Analyst đã mang lại cho tôi góc nhìn toàn diện và rõ ràng hơn về vai trò của BA trong lĩnh vực ngân hàng.

Khóa học Fundamental Business Analysis tại BAC không chỉ giúp tôi hiểu đúng bản chất công việc BA mà còn hỗ trợ phát triển tư duy nghiệp vụ – từ tiếp cận giải pháp kỹ thuật sang tập trung vào nhu cầu người dùng. Phương pháp giảng dạy kết hợp lý thuyết và thực hành thực tiễn, cùng các hoạt động mô phỏng, thảo luận nhóm đã giúp tôi nâng cao kỹ năng giao tiếp, phân tích và trình bày yêu cầu – những năng lực thiết yếu để phối hợp hiệu quả giữa các bên trong dự án công nghệ.

Xem chi tiết +
Huỳnh Cao Cường

Nhân viên HO - Kỹ thuật Ngân hàng số Eximbank

Tôi hiện đang công tác tại Trung tâm Phát triển CNTT – Khối CNTT, với vai trò là nhân sự chức năng phụ trách mảng Ngân hàng số, chuyên sâu về kiểm thử phần mềm (Tester). Trước khi tham gia khóa học Fundamental Business Analysis do BAC tổ chức, tôi từng hình dung BA chỉ đơn thuần là cầu nối giữa bộ phận kỹ thuật và nghiệp vụ.

Tuy nhiên, quá trình học đã giúp tôi nhận thức rõ hơn về bản chất và tầm quan trọng của vị trí này. BA không chỉ kết nối các bên liên quan, mà còn giữ vai trò định hình yêu cầu, đảm bảo giải pháp được thiết kế đúng mục tiêu và sát với nhu cầu thực tế. Khóa học đã trang bị cho tôi tư duy phân tích bài bản, khả năng diễn đạt yêu cầu rõ ràng, và kỹ năng phối hợp hiệu quả trong môi trường dự án đa chiều.

Với nền tảng công nghệ thông tin sẵn có, khóa học là bước chuyển hướng quan trọng giúp tôi phát triển tư duy nghiệp vụ vững chắc và sẵn sàng theo đuổi lộ trình nghề nghiệp chuyên sâu trong lĩnh vực Business Analysis tại Eximbank.

Xem chi tiết +
Nguyễn Thị Mai Bình

Business Analyst

Với một người ngoại đạo như mình thì những chuyên đề về "kỹ thuật" của BA hết sức quan trọng. Ví dụ như sử dụng các diagram để mô hình hóa requirement, viết User Story/Use case, v...v..

Đến với khóa học Fundamental Business Analysis, mình đã được gặp thầy Lộc, một người người rất nhiệt tình và có tâm. Ngoài việc chia sẻ các kinh nghiệm thực tế trên lớp thì thầy còn dành thời gian ra để tư vấn, hỗ trợ, góp ý CV cho mình. Bên cạnh đó trung tâm và anh Phụng cũng hỗ trợ gửi CV, kết nối học viên tới mạng lưới các công ty đối tác chất lượng, điều này giúp học viên như mình tìm được công việc phù hợp nhất. Cảm ơn BAC.
Xem chi tiết +

Professional Transfer Services in Batumi

Luxury Georgian Transfer Services – Tbilisi & Batumi

Airport Transfers in Georgia

Năng lực cốt lõi của Business Analyst: Một góc nhìn học thuật về kỹ năng nghề nghiệp

Khi Business Analysis không chỉ là một chức danh, mà là một tư duy

Làm sao viết Non-Functional Requirements để Developer thực sự dùng?

Trong Agile, BA thường viết User Story như thế nào?

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÀO TẠO VÀ TƯ VẤN BAC